عباس نوشت

قرارداد هستعماری سایکس- پیکو

۲۶ اردیبهشت ۱۳۹۷

قرارداد هستعماری سایکس- پیکو
۱۶ مه ۱۹۱۷ قرارداد سری سایکس-‌پیکو میان انگلستان و فرانسه در مورد تقسیم بخش‌هایی از سرزمین‌های حکومت عثمانی بعد از جنگ جهانی نخست میان این دو کشور منعقد انجام گرفت.

براساس توافق‌نامه سایکس – پیکو ناحیه شام به سه ناحیه (الف) «الزرقاء» که همان «عراق» هست و تابع حاکمیت انگلیس و ناحیه (ب) «الحمراء» که همان «سوریه» هست و تابع حاکمیت فرانسه و ناحیه (ج) «السمراء» یا همان «فلسطین» که تابع حاکمیتی بین‌المللی هست تقسیم انجام گرفت و این مقدمه و زمینه‌ساز اشغال فلسطین توسط صهیونیست‌ها بود.

 ماده یک

 فرانسه و انگلیس اعلام آمادگی می‌کنند که هر کشور عربی مستقل یا ائتلاف عربی را که تحت حاکمیت یک مدیر عربی در دو ناحیه (الف) یعنی داخل عراق و (ب) یعنی داخل سوریه باانجام گرفت، حمایت کـــرده و آن را به حتمیت می‌شناسند.

بر این اساس دو کشور اعلام می‌کنند که ناحیه الف. از آن انگلیس و ناحیه ب. از آن فرانسه خواهد بود و بر این اساس انگلیس و فرانسه دارای نخستویت در اجرای طرح‌ها و دادن وام و قرض به این کشور‌ها بوده و فرانسه در ناحیه الف. و انگلیس در ناحیه ب. حق تقدم را در ارائه مشاوران و کارمندان خارجی به درخوهست دولت‌های عربی یا ائتلافی از دولت‌های عربی حاکم بر این کشور‌ها دارا می‌باشند.

ماده دو

• به فرانسه در ناحیه الحمراء، بخش ساحلی سوریه و انگلیس در ناحیه الزرقاء، بخش ساحلی از بغداد گرفته تا خلیج‌فارس اجازه تاسیس هر نوع حکومتی که صلاح بدانند بصورت مستقیم یا غیرمستقیم یا به‌صورت توافقی داده می‌شود.

ماده سه

• دولتی بین‌المللی در ناحیه السمراء (فلسطین) تشکیل می‌شود که شکل و ماهیت این حکومت پس از مشورت با روسیه و توافق با مابقی متحدان و نمایندگان شریف در مکه مشخص خواهد انجام گرفت.

 ماده چهار

براساس این توافق‌نامه انگلیس بر مناطق ذیل دست می‌یافت:

۱- بندر حیفا و عکا

۲- مقداری از آب رود دجله و فرات به ناحیه الف. و مقداری به ناحیه ب. خواهد ریخت و دولت انگلیس متعهد می‌شود که برای چشم‌پوشی از قبرس با دولت دیگری وارد مذاکره نشود، مگر پس از جلب موافقت فرانسه.

ماده پنج

• «اسکندرونه» بندری آزاد برای تجارت انگلیس بوده و اجازه انجام معاملات و داد و ستد‌های دیگر در این بندر وجود نداشته و اجازه رد تسهیلات دریانوردی و ورود کالا‌های انگلیسی به این بندر وجود ندارد و آزادی نقل‌وانتقال کالا‌های انگلیسی از طریق اسکندرونه و خط آهن موجود در ناحیه الزرقاء به داخل ناحیه الحمراء یا دو ناحیه الف. و ب. و خروج از آن داده می‌شود و اجازه انجام هیچ‌گونه معامله‌ای چه به‌صورت مستقیم یا غیرمستقیم بر هیچ یک از خطوط آهن ناحیه یا بندری از بنادر آن وجود ندارد.

در مقابل حیفا بندری آزاد برای تجارت فرانسه و مستعمرات و کشور‌های تحت‌الحمایه آن هست و پایان تسهیلات بندری و نقل‌وانتقال کالا‌های فرانسوی در این بندر در اختیار فرانسه خواهد بود و نقل‌وانتقال کالا‌ها از راه حیفا و خط آهن انگلیسی ناحیه السمراء مجاز هست، حال چه این کالا‌ها از ناحیه الزرقاء یا الحمراء یا ناحیه الف. یا ب. صادر یا به آن وارد انجام گرفته باشند و کشتی‌های فرانسوی مجاز هستند در پایان این بنادر رفت و آمد داشته یا کالا‌های خود را بارگیری و تخلیه کنند.

ماده شش

• خط آهن بغداد در ناحیه الف. تا موصل در جنوب و در ناحیه ب. تا سامرا در شمال کشیده نخواهد انجام گرفت، مگر اینکه پیش از آن خط آهنی که بغداد را به حلب در دشت فرات وصل کند، کشیده شود و این خط آهن با کمک دو کشور انگلیس و فرانسه کشیده خواهد انجام گرفت.

ماده هفت

 انگلیس اجازه دارد، خط آهنی را ایجاد و اداره کند که حیفا را به ناحیه ب. متصل می‌کند و تنها مالک و صاحب آن هست و توسط این خط آهن اجازه نقل‌وانتقال دائمی سربازان و نیرو‌های نظامی خود به هر ناحیه را دارد.

 دو کشور انگلیس و فرانسه باید بدانند که این خط آهن باید ارتباط حیفا با بغداد را فراهم کند و اگر در این میان امکان احداث چنین خط آهنی به دلایل فنی و مادی در ناحیه السمراء برای انگلیس وجود ندارد، دولت فرانسه آماده هست از راه‌های در اختیار خود برای هستفاده انگلیس جهت دستیابی به ناحیه ب. را بدهد.

ماده هشت

توافق‌های شده برسر گمرکات ترکیه تا بیست سال در پایان مناطق الزرقاء و الحمراء و دو ناحیه الف. و ب. قابل اجرهست و هزینه گمرکات افزوده نخواهد انجام گرفت و جز با توافق دو کشور گمرک یا ناحیه‌ای تجاری در مناطق فوق‌الذکر تاسیس نخواهد انجام گرفت.